Kanada Ekonomisi Nasıl?

Network

Yönetici
Yönetici
#1
Kanada Ekonomisi

Kanada içinde bulunduğumuz yüzyıl boyunca büyük ölçüde değişikliğe uğradı: ham ürünler (kereste, buğday) satıcısı bir ülke olmaktan çıkıp yüksek düzeyde sanayileşen, ama hâlâ dış ülkerelere işlenmemiş ya da az işlenmiş ürünler (maden cevherleri, tahıl, kağıt hamuru ve kağıt) de satan bir devlet durumuna geldi.

Enerji kaynakları

Akarsuların çok yüksek debileri, göllerle dengelenen rejimleri, büyük yükseklik farkları, Kanada’yı, iklimin ve uzaklıkların doğurduğu teknik güçlüklere karşın, beyaz kömürden yana zengin bir ülke yapar. Yakın yerler -Saint-Lawrence ve kolları, Saguenay ve Manicouagan- santrallarla donatıldıktan sonra, su gücü elde etme çabaları gitikçe daha uzak yerlerde, Labrador’da (Churcill Falls) ve Ungava’da (Grande Rivière havzası) sürdürüldü. Bu konuda Quèbec ön sırayı tutar, onu İngiliz Kolombiyası ile Ontario izler. Toplam 365 TWsa elekterik enerjisinin 488 TWsa’i hidrolik santrallardan elde edilir. Termik santral yapımı (ve dışsatımı), kömür (70 Mt) ve linyit (28 Mt) üretimini hızlandırdı. Elektrik enerjisinin yaklaşık % 17'si nükleer kaynaklıdır. Hidrokarbon üretimi ancak 50'li yıllarda başlamıştır, ama Saskatchewan’da ve özellikle Alberta’da 80 ile 90 Mt arasında petrol ve 107 Gm3 doğal gaz çıkarılır. Afrika takımadaları’ndaki hidrokarbon rezervlerinden yararlanmak için araştırma çalışmaları yapılmaktadır.

Maden Kaynakları

Tam bir dökümleri yapılmamış olmakla birlikte maden kaynakları çok zengindir. Kanada, nikel, kurşun, çinko, amyant, potas, uranyum, altın, gümüş, bakır (706 000 t) ve demir (22 Mt saf metal) bakımından dünyanın önde gelen beş üreticisinden biridir. Hidrokarbonlar dışında, üretilen madenlerin değeri bakımından Ontario başta gelir (Sudbury’de nikel, Porcupine’de ve Ontario’da altınn ve demirdışı madenler), onu İngiliz Kolombiyası (iç yaylaların güneyinde demirdışı ve değerli madenler) ile Quèbec (Chibougamau’da bakır, Labrador’da demir, Doğu ve Kuzey uç kantonlarında amyant) izler. Bu madenlerin büyük bir bölümü, ilk işlemden geçirildikten sonra ABD’ye satılır.

İmalat Sanayileri

Tarım, orman ve maden kaynakları ile enerji maddelerinin bolluğu, iç piyasanın hızla genişkemesi, nüfusun kentlerde toplanması, Kanada’yı bir silah ve savaş gereçleri fabrikası durumuna getiren iki savaş, sermaye, tenik pazar sağlayan komşu ABD’nin ağırlığı sanayinin gelişmesini kolaylaştırdı; ama Kanada’nı ABD’ye bağımlılığını da artırdı. Hammaddelerin değerlendirilmesinde ilk aşamayı temsil eden sanayi dalları arasında ağaç sanayileri, hızarcılık (Kuzey ormankarı içine dağılmış olarak en güzel ormanların bulunduğu İngiliz Kolombiya’sında büyük işletmeler biçiminde), özellikle de kağıt hamuru ve kağıt (Kolombiya kıyıları, Kuzey Ontario, Aşağı Saint-Maurice ve burada dünyanın en birinci kağıt üretim merkezini Trois-Rivières, Saguenay, Atlantik eyaletleri kıyıları) yer alır. İngiliz Kolombiyası kerestecilikte, Quèbec de kağıt hamuru ve kağıtta başta gelir. Bu ürünlerin başlıca pazarı ABD’dir.

Kanada Türkçe - Kanada Siyasi Haritası

Besin sanayileri genişbir üretim yelpazesi oluşturur: Doğu’daki hayvancılı bölgerinde (Onario, Saint-Lawrence vadisi, Doğu Kantonları) sütçülük ve peynircilik, değirmencilik (Prairies)i meyve konserveciliği (Okanagan vadisi, Niagara yarımadası, Annapolis vadisi), balıkçılık limanlarında balık ve kabuklu deniz hayvanları konsereciliği ve buzlamacılğı, kesimcilik (Prairies).

Maden cevherlerinin ilk işlenişi (bakır cevherinin deriştirilmesi, demirdışı metallerin ilk eritilişi ya da indirgenişi, demir cevherinin deriştirilmesii ve topaklaştırılması) çıkarım merkezlerini yakınlarında ve gmbderme ya da dışsatım limanlarında yapılır. Değerlendirmenin bir üst derecesini metal sanayisi oluşturur: demir-çelik sanayisi (Sydney, Sault-Sainte-Marie, Contrecoeur, Sorel ve özellikle Hamilton’da 12,1 Mt çelik), demir alaşımları (Beauharnois), yarı işlenmiş bakır ürünleri (Montrèal). Elektriğin bol ve ucuz olması dışalım malı boksitten elektroliz yoluyla aliüminyum elde edilmesini olanaklı kılar (Saint-Maurice, Saint-Lawrence, Saguenay, Kitimat; toplam 1 Mt).

Metal kullanan sanayiler büyük bir önem kazanmıştır: demiryolu araçları (Montrèal, Hmailton), tarım makineleri (Ontario, Winnipeg), otomobil (Windsor, Toronto, Montrèal), gemi (Québec) yapımı.

El emeği kullanan geleneksel tüketim malı sanayileri (tekstil, konfeksiyon, kauçuk, deri) ya durgunluk içinde bulunmakta ya da sentetik ürünlere yönelmektedir. Petrol sanayisi (dışalım malı ham petrolü işleyen Montréal, Kanada petrolünü işleyen Ontario ve Alberta rafinerileri; toplam kapasite: 100 Mt) ile kimya sanayisi (gübre, pilastik maddeler) son zamanlarda gelişmiştir.

İleri sanayiler de tam bir gelişme içindedir: elektromekanik, telekomünikasyon araçları, askerlikte ve havacılıklta kullanılan elektronik, optik ve duyarlı aletler yapımı (Ontario’nun güneyi, Montréal bölgesi, Voncouver).

Daha yirmi yıl önce, Ontario, katma değer ve yatırımlar olarak, Kanada sanayisinin %50'sini, Québec ise %25'ini temsil etmekte idi; bu oranlar bugün Batı’nın yararına %40'a ve % 20'ye düşmüştür.

Tarım

1931'de 788 600 olarak en yüksek üdüzeye çıkan işletmelerin sayısı, tarımda çalışanların miktarını etkin nüfusun % 4,5'ine indiren kırsal kesimden göçler dolayısıyla, 300 000'in altına düştü. Ama tarım alanlarının yüzölçümü fazla azalmadı (67 M ha); bu yüzden, çiftliklerin ortalama büyüklüğü arttı. Doğu tarımı ve Batı tarımı olarak bir ayrım yapılabilir. Doğu tarımı, süt hayvancılığına (Prince Edward adası, Nova Scotia, Saint-John gölü, Lawrence bölgesi, Doğu Kantonları, Ontario yarım adası) ve iklim bakımından elverişli kesimlerin bazı özel ürünlere (meyve, tütün) dayanır. Batı tarımının dayanağı ise, büyük kültür (tahıl, [Kanadai yılda 25 ila 30 Mt'luk bir ürünle, en büyük buğday üreticisi ve dışsatımcısı ülkelerinden biridir]), yaygın bir besi sığırcılığı (Prairies, İngiliz Kolombiyası’nın iç kesimleri) ve bazı meyvecilik kesimleridir (İngiliz Kolombiyası’nın günev vadileri).

Balıkçılık

Deniz balıkçılığı (yıllık av tutan 1,6 Mt) İngiliz Kolombiyası’nda değer bakımından, Newfoundland ve Nova Scotia’da ise tonaj bakımından daha önemlidir. İngiliz Kolombiyası’nda daha tam bir biçimde modernleşmiştir. Tatlısu ticari balıkçılığı, kutupaltı bölgelere özgü bir gelir kaynağıdır.


Orman İşletmeciliği

Etkin nüfusun ancak % 0,5'ini istisham eder. İngiliz Kolombiyası’nda erkenden uygulamaya başlanan makineleşme ve profesyonelleşme, şimdi artık esnaflık geleneğine sanip Doğu’nun ormanlık bölgelerinde ve Praires’nin kuzeinde de uygulanmaktadır. Orman, aynı zamanda, kızılderili ya da melez kürk avcılarına özgü bir etkinlik olan kürklü hayvan avcılığının yapıldığı alandır.

Üçüncü kesim

Ticaret, taşımacılık, resmi daireler ve hizmetler, etkin nüfusun %72.3'ünü istihdam eder. Sanayilerin ve kentlerin gelişmesine bağlı olarak mali işlevler de gelişmiştir: banka, borsa, sigorta şirketleri merkezi alanlarında Montréal ile Toronto yarışır; aynı işlevlere Voncouver de el atmış bulunmaktadır.

Ulaşım konusunda uzaklık sorunu önce kıtayı baltan başa kateden demiryolu ağları yapımıyla, günümüzde de havayolu bağlantılarıyla çözüme kavuşturulmuştur. Karayolu ağı da düzeltilmiş ve uzun zaman erişilmez olarak kalan bölgelere (Yukon, Mackenzie, Ungava) kadar uzatılmıştır ve bütün kış açık tutulmasına çalışılır.

Büyük Göller’in ve yukarı Saint-Lawrence’ın ekonomik yalnızlıktan kurtarılması amacıyla Saint-Lawrence deniz yolu kurulmuş, kış seferleri başlatılmış ve Québec ırmağının ağzına doğru aktarma limanları (Baie-Comeau, Port-Cartier) yapılmıştır.

Değişimler

Kanada ile ABD arasında sıkı ticari ilişkiler kurulmasını sağlamak amacıyla, iki ülke arasında su, hava ve demir yolları aracılığıyla ulaşım olanakları geliştirilmiştir. Kanada dışsatım ve dışalımının yaklaşık % 70'ini ABD ile yapar. Dış ticaretin % 10 ile % 15'i Batı Avrupa, % 7-8'i Japonya iledir. Kanada’nın ticaret filosu fazla büyük çapta (3,2 Mbrt) olmamakla birlikte, büyük limanları (bunların önemlisi Voncouver’dir) bütün dünya ile bağlantıdadır. Ticareti dengelidir ve hatta çoğu kez fazlalık gösterir. Kanada’nın enerji kaynakları nedeniyle batılı ülkeler arasında ayrıcalıklı bir yeri vardır. Buna karşılık, Amerikansermayelerinin bir çok büyük Kanada sanayisini (otomobil, elektronik, petrol, kimya, vb. ) denetimi altında bulundurmasından ötürü, gerek dış ticaret, gerek üretim alanlarında ABD’ye bağımlılık bir ölçüde kaygı vericidir.
 
Üst